EPG Nedir? David Protein'in Sıfır Kalorili Yağ Teknolojisi ve Tekel Kavgası

Yurt dışı gıda ve girişim basınında aylardır konuşulan ama Türkçe kaynaklarda henüz ele alınmamış bir konu var: EPG (esterified propoxylated glycerol). Kanola yağından üretilen, yağ gibi görünüp tadan ama vücutta neredeyse hiç sindirilmeyen bir bileşik. ABD'de viral olan "David Protein" barlarının arkasındaki teknoloji bu, ve etrafında hem bir tekelleşme/antitröst davası hem de bir etiket skandalı dönüyor.

Bu yazı, EPG'nin ne olduğunu, David Protein'in bu bileşeni nasıl kontrol altına aldığını, yaşanan hukuki süreçleri ve ürünün Avrupa ile Türkiye'ye gelmesi için hangi şartların gerektiğini, tamamen kaynak gösterilen bilgilerle ele alıyor. Yazının sonunda tek bir bölüm, mevcut verilere dayanan bir gelecek projeksiyonu sunuyor; geri kalan her şey doğrulanmış mevcut durumu anlatıyor.

Özet: EPG (esterified propoxylated glycerol), kanola yağından üretilen ve gram başına ~0.7 kalori sağlayan (standart yağ 9 kalori), vücutta neredeyse hiç sindirilmeyen mühendislik ürünü bir bileşiktir. Teknolojiyi geliştiren Epogee LLC, Mayıs 2025'te David Protein tarafından satın alındı; satın alma sonrası açılan antitröst davasında David Protein şu ana kadar lehte sonuçlar aldı. Patentin "yakında açılacağına" dair kanıt yok, ama David Protein kendi ticari stratejisiyle seçici ortaklıklara açılmaya çalışıyor. EPG ABD'de GRAS statüsünde, AB'de ise henüz onaylı değil; Türkiye'nin mevzuatı AB onayına bağımlı olduğu için EPG'li ürünlerin Türkiye'ye gelmesi muhtemelen yıllar alacak.

EPG Nedir, Nasıl Çalışır?

EPG, yapısal olarak trigliseritlere (doğal yağlara) benzeyen ama sindirilmeyecek şekilde mühendislik ürünü bir bileşiktir. Üretim süreci üç adımda özetlenebilir:

1. Kanola (kolza) yağı, gliserin ve yağ asitlerine ayrıştırılır.
2. Gliserin, propilen oksit ile reaksiyona sokularak hidroksil gruplarına propilen glikol birimleri (PGU) eklenir.
3. Bu propilen glikol ile değiştirilmiş gliserin, yağ asitleriyle tekrar birleştirilerek EPG elde edilir.

Eklenen propilen glikol biriminin alfa-metil grubu, lipaz enzimlerinin ester bağına erişimini sterik olarak engeller: vücudun yağ sindirim enzimleri EPG'yi "tanıyamaz" ve büyük ölçüde bozulmadan sindirim sisteminden geçer. Aşağıdaki tablo, standart bir yağ ile EPG arasındaki temel farkları özetliyor:

Epogee'nin ve konuyu inceleyen basının aktardığına göre, EPG yağdan gelen kaloriyi yaklaşık %92 azaltıyor.

David Protein, Epogee'yi Nasıl Kontrol Altına Aldı?

EPG'yi David Protein icat etmedi. Teknolojinin sahibi, Indiana merkezli Epogee LLC; şirketin EPG üretim süreci üzerinde 4 patenti bulunuyor. David Protein, 29 Mayıs 2025'te Epogee'yi tamamen satın aldı; bu satın alma, şirketin 75 milyon dolarlık Series A yatırım turuyla aynı döneme denk geldi. (Kaynak: AgFunderNews)

Satın almadan kısa süre sonra, o zamana kadar Epogee'den EPG tedarik eden üç firma (Own Your Hunger, Lighten Up Foods ve Defiant Foods) David Protein/Epogee'ye karşı antitröst davası açtı (SDNY, 2 Haziran 2025). İddia: satın almanın gerçek amacı, EPG tedarikini tekelleştirip düşük kalorili protein bar pazarındaki rakipleri elemek. (Kaynak: Modern Retail)

David Protein'in savunması net: "Patent sahibi olarak EPG'yi yalnızca rakip olmayan firmalara satmayı seçebilir, ya da hiç satmayabiliriz." Şirket, davayı antitröst ihlali değil, davacıların 'kötü iş planlaması' olarak nitelendiriyor. Dava hâlâ sürüyor (değiştirilmiş şikâyetler sunuluyor), ancak en güncel haberler David Protein'in davayı kendi lehine kapattırmaya yakın olduğunu gösteriyor: mahkeme şimdiye kadar bazı noktalarda şirket lehine karar verdi. CEO Peter Rahal, dava süresince eski Epogee müşterilerine (şimdiki davacılara) EPG satışı yapılmayacağını açıkça belirtti. (Kaynak: AgFunderNews, dava durumu güncellemesi)

Bulduğumuz bir Epogee patenti (US8354551B1) 2032'de sona eriyor: "patent yakında dolacak, herkes serbestçe kullanacak" beklentisini destekleyen bir kanıt yok.

David Protein'in Kendi Genişleme Planı

Antitröst davasından bağımsız olarak, David Protein kendi ticari stratejisi kapsamında hareket ediyor. CEO Peter Rahal, Nisan 2026'da verdiği bir röportajda EPG üretim kapasitesini 5 katına çıkardıklarını ve "commercial partners" aradıklarını duyurdu. Ancak kendi ifadesiyle: "Şartlar üzerinde çalışıyoruz ama henüz kimseye satmadık." Epogee'nin kendi web sitesi de doğrudan B2B sipariş sistemi değil, "Work with Epogee" başlıklı bir ortaklık başvuru formu sunuyor.

Bu, kullanıcıların sıkça duyduğu "EPG artık genel satışa açıldı" algısıyla tam örtüşmüyor: daha doğru tanım, David Protein'in seçici ortaklık modeline geçiş sürecinde olduğu. Şirketin kendi planları arasında 2026 sonunda EPG'li bir dondurma ürünü çıkarmak ve ABD'de Target, Walmart ve Costco gibi zincirlerde perakende varlığını genişletmek var.

Etiket Skandalı: Kalori ve Yağ Miktarı Davası

Antitröst davasından tamamen ayrı bir konu: 23 Ocak 2026'da David Protein'e karşı bir tüketici sınıf davası açıldı (SDNY). Davacılar, bağımsız laboratuvar testlerine (bomba kalorimetre yöntemi) dayanarak barların etikette yazandan çok daha fazla kalori ve yağ içerdiğini iddia etti:

• 8 farklı bar çeşidinde etikette 150 kalori / 2-2.5 g yağ yazarken, testler 263-275 kalori / 11.76-13.52 g yağ buldu.
• Bu, iddiaya göre kaloride %83, yağda ise %400'e varan bir sapma.

CEO Peter Rahal, iddiaları "basitçe yanlış" olarak nitelendirdi ve davanın "ABD gıda etiketleme mevzuatının nasıl işlediğine dair hatalı ve yanıltıcı bir yorum" üzerine kurulu olduğunu savundu. Şirketin temel argümanı teknikti: bomba kalorimetre, bir maddenin yanma enerjisini ölçer; ama EPG gibi vücutta sindirilmeyen bir bileşik yanınca enerji açığa çıkarsa da, bu enerji vücut tarafından emilip kullanılmıyor. Yani standart kalorimetre yöntemi, EPG içeren ürünler için kalori hesaplamada uygun bir araç değil; bu, gıda bilimi açısından savunulabilir bir argüman. (Kaynak: CBS News)

Dava, Nisan 2026'da herhangi bir kamuya açık gerekçe sunulmadan düşürüldü. (Kaynak: NBC News)

EPG Güvenli mi? Resmi Durum Ne?

ABD'de EPG, 2015 yılında FDA'ya GRAS (Generally Recognized As Safe / Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) bildirimi olarak sunuldu ve FDA "itirazım yok" mektubu verdi. Burada önemli bir düzenleyici nüans var: GRAS self-affirmation süreci, üreticinin kendi bilimsel değerlendirmesine dayanır ve FDA'nın aktif, bağımsız bir onay sürecinden geçmesi anlamına gelmez; bu, birçok gıda katkı maddesinde kullanılan standart ama tartışmalı bir yoldur.

Bununla birlikte, EPG'nin güvenliğine dair Regulatory Toxicology and Pharmacology dergisinde yayımlanan bağımsız, hakemli bir çalışma serisi mevcut. Bu seri şunları içeriyor:

• 90 günlük sıçan ve mikro domuz çalışmaları
• Tavşanlarda teratoloji (doğum kusuru riski) çalışması
• Tek nesil (one-generation) sıçan çalışması
• 8 haftalık insan çalışması

Eleştiriler daha çok iki eksende toplanıyor: "ultra işlenmiş gıda" (UPF) kaygısı (bir gıda bilimci EPG'yi "UPF'nin poster çocuğu" olarak tanımladı, çünkü yüksek düzeyde kimyasal modifikasyon içeriyor) ve "tohum yağı" kaygısı, çünkü kanola bazlı. Bu araştırmada, geçmişteki Olestra fiyaskosuna (ünlü "bağırsak sızıntısı" yan etkisi) benzer, belgelenmiş ciddi bir yan etki bulgusuna rastlamadık; Epogee kendi ürününü Olestra'dan farklılaştırarak pazarlıyor.

Avrupa Birliği'nde Durum: Henüz Onaylı Değil

EPG, AB'de şu anda onaylı değil. Epogee, EPG'yi AB mevzuatındaki "yeni gıda" (novel food) statüsü için başvurdu; Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı başvuru özetine göre EFSA 15 Kasım 2024'te bu başvuruyla ilgili halka açık danışma sürecini başlattı (referans PC-1204, danışma süresi 6 Aralık 2024'e kadar).

Başvurunun kapsamı dar: yalnızca dondurulmuş süt tatlısı kaplaması (maksimum 34.5 g/100 g) ve çikolata/şeker kaplaması (30-34.5 g/100 g) kategorileri için. Yani mevcut başvuru, mayonez, cips veya genel atıştırmalık gibi geniş kategorileri kapsamıyor; onaylansa bile ilk etapta çok sınırlı bir kullanım alanı olacak.

AB'nin novel food onay süreci üzerine yapılan bir analize göre, süreç kağıt üzerinde yaklaşık 18 ay sürmesi gerekirken, gerçekte ortalama 2.56 ± 1.19 yıl sürüyor (1 ila 3.5 yıl arasında değişebiliyor); EFSA'nın ek veri talepleri süreci sıkça uzatıyor.

Türkiye'ye Gelmesi İçin Hangi Şartlar Gerekiyor?

Türkiye, gıda güvenliği mevzuatında FDA'yı değil, AB sürecini takip ediyor. Bunu somut olarak doğrulayan çok güncel bir gelişme var: Türkiye'nin "Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği" ve Uygulama Tebliği (No: 2026/3), tam da 20 Mayıs 2026 tarihinde (33259 sayılı Resmî Gazete) yürürlüğe girdi.

Bu yönetmeliğin işleyiş mantığı açık: AB'nin onaylı yeni gıda listesindeki 189 bileşen, doğrudan Türk mevzuatının ekine alındı (32 kalem ise GDO'lu mikroorganizma kullanımı, domuz kaynaklı olma veya böcek kaynaklı olma gibi nedenlerle listeye alınmadı). Yani Türkiye, kendi bağımsız bir bilimsel değerlendirme süreci işletmek yerine AB'nin onayladığı listeyi takip eden bir yapı kurmuş durumda.

Bunun EPG için pratik sonucu şu: EPG henüz AB'nin onaylı listesinde olmadığı için, otomatik olarak Türk mevzuatında da yok. Türkiye'ye yasal yoldan gelmesi, önce AB onayının tamamlanmasını, ardından bu onayın Türk mevzuatına yansıtılmasını gerektiriyor.

Projeksiyon: Bundan Sonra Ne Olabilir? (Bu Bölüm Tahmindir)

Buraya kadarki her şey doğrulanmış, kaynaklı bilgiydi. Bu bölüm ise mevcut verilerden çıkarılan bir tahmindir, kesinleşmiş bir gelişme değildir.

Patent süresinin dolması değil, David Protein'in seçici ortaklık stratejisi gerçekleşirse, ABD pazarında EPG'nin zaten onaylı olduğu kategorilerde (fırın ürünleri, şekerleme, kızartma, dondurulmuş tatlılar, fındık ezmesi/sos-spread ürünleri) yeni düşük kalorili ürünler görülmesi teknik olarak mümkün. David Protein'in kendi duyurduğu dondurma ürünü bunun ilk somut örneği olacak. Kullanıcıların aklına gelen mayonez veya cips gibi kategoriler, onaylı listeye yakın dursa da şu an için netleşmiş değil; bu tür ürünler ancak David Protein üçüncü taraflarla gerçek anlaşmalar imzalarsa ortaya çıkabilir, ve şu ana kadar hiçbir üçüncü tarafa satış yapılmadı.

Avrupa ve Türkiye için zaman ufku daha da belirsiz: EFSA başvurusu 2024 sonunda halka açık danışma aşamasındaydı; AB'nin ortalama işlem süresi dikkate alındığında, iyimser bir senaryoda 2027-2028 civarında bir EFSA kararı beklenebilir. Ancak başvurunun kapsamı dar olduğundan (yalnızca 2 kaplama kategorisi), geniş kapsamlı bir onay için ek başvurular gerekebilir. Türkiye'nin kendi mevzuatı AB'ye bağımlı olduğu için, EPG'li ürünlerin Türk marketlerinde yasal olarak görülmesi muhtemelen 2020'lerin sonunu bulacaktır, tabii sürecin herhangi bir noktasında gecikme yaşanmazsa.

Bu, şekersiz gazlı içeceklerde aspartam/sukraloz gibi tatlandırıcıların on yıllar içinde yarattığı pazar dönüşümüyle karşılaştırılabilecek bir potansiyel taşıyor. Ama EPG'nin önündeki engel bilimsel değil, tamamen ticari ve hukuki: tek bir şirketin, tek bir bileşenin tedarikini kontrol etmesi.

EPG'li ürünler Türkiye'de yasal olarak satışa çıkana kadar, düşük kalorili spor beslenmesi arayışında olanlar mevcut protein tozu ve gainer seçeneklerini servis başı kalori ve fiyat üzerinden karşılaştırabilir.